GrzybnikSkierniewice
← powrót

Co model potrafi znaleźć

Szesnaście gatunków w dziesięciu grupach. Ranking mówi o grupach, bo nikt nie idzie do lasu po Suillus luteus — ale model liczy każdy gatunek osobno, bo różnią ich drzewa i terminy.

borowiki

Borowik szlachetny

Boletus edulis
lipieclistopad
Z czym bywa mylony

Goryczak żółciowy — nie truje, ale jeden owocnik psuje cały garnek. Rurki goryczaka są brudnoróżowe (borowika białe, potem żółtozielone), a na trzonie ma ciemną, grubą siateczkę.

Gdzie szukać

Skraje starszych borów i pod pojedynczymi dębami wśród sosen. Lubi miejsca z mchem, nie z trawą.

Drzewa
sosna, dąb, buk, świerk
Siedliska
BŚW · BMŚW · LMŚW · BS · BW
Wiek drzewostanu
51–70 lat
Odżywianie
mikoryzowy

Najdłuższe opóźnienie i najwyższy próg opadu. Wymaga dojrzałej mikoryzy — w młodnikach nie wystąpi.

podgrzybki

Podgrzybek brunatny

Imleria badia
lipieclistopad
Z czym bywa mylony

Ten sam goryczak co przy borowiku. Podgrzybek tęgoskórowy rośnie na tęgoskórach i jest chroniony częściowo — zostaw go.

Gdzie szukać

Bory i bory mieszane, także pod dębami i bukami. Wychodzi wcześniej i trzyma się dłużej niż borowik.

Drzewa
sosna, świerk
Siedliska
BŚW · BMŚW · BS · LMŚW · BW
Wiek drzewostanu
55–100 latszacunek
Odżywianie
mikoryzowy

Znosi więcej suszy i ciepła niż borowik. Zwykle wychodzi pierwszy i trzyma się dłużej.

Podgrzybek zajączek

Xerocomus subtomentosus
lipiecpaździernik
Z czym bywa mylony

Goryczak żółciowy, jak przy pozostałych rurkowych. W polskich lasach nie ma śmiertelnie trującego grzyba rurkowego.

Gdzie szukać

Żyźniejsze siedliska niż podgrzybek brunatny — lasy mieszane z dębem i bukiem.

Drzewa
sosna, świerk, dąb, buk, brzoza
Siedliska
LMŚW · BMŚW · LŚW · BŚW
Wiek drzewostanu
45–100 latszacunek
Odżywianie
mikoryzowy

Uzupełnia podgrzybka brunatnego tam, gdzie gleba jest żyźniejsza.

maślaki

Maślak zwyczajny

Suillus luteus
czerwieclistopad
Z czym bywa mylony

Pomyłki tylko w obrębie maślaków, wszystkie pospolite są jadalne.

Gdzie szukać

Młodniki i uprawy sosnowe, pobocza dróg leśnych, miejsca nasłonecznione. Śluzowatą skórkę trzeba obrać — u części osób inaczej szkodzi.

Drzewa
sosna
Siedliska
BŚW · BMŚW · BS · BW · BMW
Wiek drzewostanu
15–25 lat, potem spadekszacunek
Odżywianie
mikoryzowy

Najszybsza reakcja na opad. Jedyny z tej listy, który obficie owocnikuje w młodnikach sosnowych.

Maślak żółty

Suillus grevillei
czerwiecpaździernik
Z czym bywa mylony

Pod modrzewiem rośnie też maślak trydencki, objęty OCHRONĄ ŚCISŁĄ — jego zbiór jest zakazany. Ma ceglastopomarańczowe pory i mocno łuskowaty trzon.

Gdzie szukać

Wyłącznie pod modrzewiem, także pojedynczym w nasadzeniu. Jedyny gatunek w katalogu, który zapala się na modrzewiu.

Drzewa
modrzew
Siedliska
LMŚW · LŚW · BMŚW · LMW
Wiek drzewostanu
20–60 latszacunek
Odżywianie
mikoryzowy

Modrzew ma w Polsce ponad 23 tysiące wydzieleń, a dotąd żaden profil na niego nie reagował.

Maślak sitarz

Suillus bovinus
sierpieńlistopad
Z czym bywa mylony

Pomyłki tylko z innymi maślakami, bez konsekwencji.

Gdzie szukać

Ubogie, piaszczyste bory z wrzosem. Szczytuje w październiku, wyraźnie później niż maślak zwyczajny.

Drzewa
sosna
Siedliska
BŚW · BS · BMŚW
Wiek drzewostanu
20–60 lat
Odżywianie
mikoryzowy

Późny maślak ubogich piasków. To jego badali Dahlberg i Stenlid, nie maślaka zwyczajnego.

Maślak pstry

Suillus variegatus
sierpieńlistopad
Z czym bywa mylony

Maślaczek pieprzowy — niejadalny, nie trujący. Skórka maślaka pstrego jest kosmkowato-filcowata, nie śluzowata.

Gdzie szukać

Bory, także wilgotne — jedyny maślak, który sensownie obsługuje siedliska wilgotne.

Drzewa
sosna
Siedliska
BŚW · BS · BW · BMŚW · BMW
Wiek drzewostanu
25–70 latszacunek
Odżywianie
mikoryzowy

Nie śluzowaty, więc nie trzeba obierać.

koźlarze

Koźlarz babka

Leccinum scabrum
czerwiecpaździernik
Z czym bywa mylony

Praktycznie zerowe. W Polsce nie ma trującego koźlarza — cały rodzaj jest jadalny.

Gdzie szukać

Wszędzie tam, gdzie jest brzoza, nawet pojedyncza wśród sosen. Wilgotne obniżenia i rowy.

Drzewa
brzoza
Siedliska
BMW · LMW · BW · BMŚW · LMŚW
Wiek drzewostanu
35–70 latszacunek
Odżywianie
mikoryzowy

Ściśle związany z brzozą. Bez domieszki brzozy w drzewostanie nie ma go wcale.

kurki

Pieprznik jadalny

Cantharellus cibarius
czerwiecpaździernik
Z czym bywa mylony

Lisówka pomarańczowa — niejadalna, powoduje dolegliwości żołądkowe. Kurka ma grube, rzadkie, rozwidlone FAŁDY zbiegające na trzon, w kolorze kapelusza; lisówka prawdziwe blaszki, cienkie i gęste, łatwo odchodzące.

Gdzie szukać

Mszyste skraje i skarpy, często gromadnie w tych samych miejscach co rok. Szukaj w mchu, nie w igliwiu.

Drzewa
sosna, dąb, buk
Siedliska
BMŚW · LMŚW · BŚW · LŚW · LMW
Wiek drzewostanu
41–65 lat
Odżywianie
mikoryzowy

Potrzebuje utrzymanej wilgoci, nie pojedynczego opadu. Owocnikuje długo w tych samych miejscach.

rydze

Mleczaj rydz

Lactarius deliciosus
sierpieńlistopad
Z czym bywa mylony

Mleczaje z BIAŁYM, piekącym mleczkiem — wełnianka i mleczaj rudy — powodują silne wymioty. Mleczko rydza jest pomarańczowe. Białe mleczko oznacza, że to nie rydz.

Gdzie szukać

Młode sośniny i skraje starszych borów, gleby wapienne. Rusza dopiero po ochłodzeniu gleby poniżej 14 °C.

Drzewa
sosna
Siedliska
BŚW · BMŚW · BS · BMW
Wiek drzewostanu
16–30 i 71–90 lat
Odżywianie
mikoryzowy

Gatunek chłodnego końca sezonu. Rusza dopiero, gdy gleba spadnie poniżej 14 °C.

Mleczaj świerkowy

Lactarius deterrimus
sierpieńpaździernik
Z czym bywa mylony

Ten sam test co przy rydzu: mleczko pomarańczowe, z czasem zielenieje — dobre. Mleczko białe i piekące — to nie ten gatunek.

Gdzie szukać

Świerczyny i domieszki świerka, w tym w górach. To jest ten, którego ludzie nazywają rydzem świerkowym.

Drzewa
świerk
Siedliska
BMŚW · LMŚW · LMW · BMW
Wiek drzewostanu
20–60 latszacunek
Odżywianie
mikoryzowy

Sezon z przewodnika, nie z obserwacji — w GBIF jest dla Polski tylko kilkanaście rekordów.

gąski

Gąska zielonkanie polecamy

Tricholoma equestre
wrzesieńgrudzień

Legalna w Polsce, ale toksyczność jest dawkozależna i kumuluje się: rabdomioliza opisana po dużych porcjach w kolejnych dniach (Bédry i in., NEJM 2001 — 12 przypadków, 3 zgony). Dlatego nie polecamy jej w rankingu. Jeśli zbierasz, nie jedz jej wielokrotnie w krótkim czasie.

Z czym bywa mylony

Rodzaj Tricholoma ma gatunki trujące. Zielonka nie ma pierścienia ani pochwy, ma siarkowożółte blaszki i żółty trzon, i rośnie w suchych borach na piasku — inaczej niż muchomor sromotnikowy, który trzyma się dębów i buków.

Gdzie szukać

Suche bory sosnowe na piasku, późną jesienią. Często zagrzebana, widać tylko wypiętrzone igliwie.

Drzewa
sosna
Siedliska
BŚW · BS · BMŚW
Wiek drzewostanu
70–110 latszacunek
Odżywianie
mikoryzowy

Najpóźniejszy z listy, na suchych borach na piasku.

Gąska niekształtna

Tricholoma portentosum
październikgrudzień

Nie ma jej na wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu — zbiór na własny użytek jest legalny, sprzedaż nie.

Z czym bywa mylony

Ryzyko średnie i trzeba to powiedzieć wprost. Rodzaj Tricholoma ma gatunki trujące — gąskę ziemistoblaszkową, pieprzną i siarkową. Niekształtna ma szary, promieniście włókienkowaty kapelusz i biało-szare blaszki z żółtawym odcieniem.

Gdzie szukać

Suche bory sosnowe, listopad. Najpóźniejszy gatunek w katalogu — bywa spod pierwszego śniegu.

Drzewa
sosna, świerk, jodła
Siedliska
BŚW · BS · BMŚW
Wiek drzewostanu
60–110 latszacunek
Odżywianie
mikoryzowy

Ostatni gatunek sezonu.

lejkowce

Lejkowiec dęty

Craterellus cornucopioides
lipieclistopad
Z czym bywa mylony

Brak realnego sobowtóra. Czarny lejek bez blaszek — nic trującego w Polsce tak nie wygląda.

Gdzie szukać

Buczyny i grądy, w ściółce liściastej, najczęściej w bezodpływowych zagłębieniach terenu. Rośnie kępami i jest trudny do wypatrzenia — szukaj wzrokiem przy ziemi, nie z góry.

Drzewa
buk, dąb, grab
Siedliska
LŚW · LMŚW · LW · BMŚW
Wiek drzewostanu
60–120 latszacunek
Odżywianie
mikoryzowy

Otwiera siedliska liściaste, na których model nie miał dotąd czego polecać.

kolczaki

Kolczak obłączasty

Hydnum repandum
sierpieńlistopad
Z czym bywa mylony

Praktycznie zerowe. Pod kapeluszem ma KOLCE zamiast blaszek czy rurek i nic trującego w Polsce tak nie wygląda.

Gdzie szukać

Lasy mieszane i liściaste, często w szeregach albo kręgach. Nie robaczywieje.

Drzewa
buk, dąb, świerk, sosna
Siedliska
LMŚW · LŚW · BMŚW · LMW
Wiek drzewostanu
50–110 latszacunek
Odżywianie
mikoryzowy

Jeden z trzech najbezpieczniejszych gatunków w katalogu.

siedzunie

Siedzuń sosnowy

Sparassis crispa
lipiecpaździernik

Na czerwonej liście grzybów Polski jako gatunek rzadki (kategoria R). Ochrona gatunkowa zdjęta w 2014 roku, więc zbiór jest legalny — ale zbieraj oszczędnie i zostaw część owocnika.

Z czym bywa mylony

Brak trującego sobowtóra — wygląda jak gąbka morska u podstawy sosny. Siedzuń dębowy rośnie przy dębach i też jest jadalny.

Gdzie szukać

U odziomka starych sosen, tej samej co rok. Poraża korzenie żywych drzew, więc nie szukaj go w ściółce — szukaj przy pniu.

Drzewa
sosna, daglezja
Siedliska
BŚW · BMŚW · BS
Wiek drzewostanu
70+ latszacunek
Odżywianie
pasozytniczy

Wraca w to samo miejsce latami. Znalezione stanowisko warto zapamiętać.

To nie jest atlas do oznaczania. Opisy mają pomóc zdecydować, gdzie jechać i na co uważać — nie zastępują pewności co do tego, co trzymasz w ręku. Zbieraj wyłącznie okazy, które znasz.