Grzybnik

Wiedza

Skąd biorą się te oceny

Ta strona istnieje, żeby dało się sprawdzić, czy nie zmyślamy. Każda liczba w modelu pochodzi albo z opublikowanego badania, albo z jawnie oznaczonego szacunku — i tu jest napisane, która to która.

Gatunki

Ranking mówi o grupach, bo nikt nie idzie do lasu po Suillus luteus — ale model liczy każdy gatunek osobno, bo różnią ich drzewa i terminy. Rozwiń gatunek, żeby zobaczyć jego żywicieli, krzywą wieku i wynik sprawdzenia — wszystko na tej stronie, bez przechodzenia dalej.

Borowik szlachetnyBoletus edulis

VII–XI54–171 lat
Gdzie szukać

Skraje starszych borów i pod pojedynczymi dębami wśród sosen. Obserwacja terenowa, nie wynik badania.

Drzewa
sosna, dąb, buk, świerk, jodła, brzoza, lipa
Wiek drzewostanu
54–171 lat
Siedliska
BŚWbór świeży — sosna na piasku, klasyk borowikowyBMŚWbór mieszany świeży — sosna z domieszką liściastychLMŚWlas mieszany świeży — dąb i brzoza z sosnąBSbór suchy — najuboższe piaski, rzadka sosnaBWbór wilgotny — sosna na mokrym podłożuBMWbór mieszany wilgotny — jak wyżej, ale wilgotniejLMWlas mieszany wilgotny — żyźniej i wilgotniejLŚWlas świeży — żyzne siedlisko liściaste
Wiek drzewostanu a plon
0 lat4080120160+

Szczyt przy 70 latach. Oś pozioma to wiek drzewostanu, pionowa — względny plon (szczyt = 1). Model interpoluje liniowo między punktami; wykres pokazuje dokładnie te punkty, bez wygładzania. Owocnikuje też w młodszych drzewostanach — wiek sam nie rozstrzyga o obecności grzyba.

Źródła dla całego profilu (12) — żywiciele, siedliska, fenologia, krzywa wieku
  • Martínez-Peña F. i in. (2012). Edible sporocarp production by age class in a Scots pine stand in Northern Spain. Mycorrhiza 22: 167–174. 10.1007/s00572-011-0389-8
    Dziesięć lat monitoringu na 18 poletkach sosny zwyczajnej. Najwyższy średni plon borowika w klasie wieku 51–70 lat (70,26 kg/ha wobec średniej stratyfikowanej 40,35 kg/ha), ale porównanie klas dla borowika daje w tekście p = 0,1279 — przy α = 0,05 różnica NIE jest istotna i nie wolno jej podawać jako ustaloną. Praca daje średnie klasowe, nie gładką funkcję wieku, i nie uzasadnia przebiegu powyżej 90 lat. Rydz dwumodalny: maksima w klasach 16–30 i 71–90 lat. (Sprostowane 7 IX 2026 po researchu założyciela — wcześniejszy opis przedstawiał różnicę klas borowika jako wynik, którym nie jest.)
  • Martínez-Peña F. i in. (2012). Yield models for ectomycorrhizal mushrooms in Pinus sylvestris forests with special focus on Boletus edulis and Lactarius group deliciosus. Forest Ecology and Management 282: 63–69. 10.1016/j.foreco.2012.06.034
    Model plonu borowika uwzględniający strukturę drzewostanu (m.in. pole przekroju). Częściowo ten sam materiał co martinez2012 — nie jest niezależnym potwierdzeniem.
  • Beugelsdijk D.C.M. i in. (2008). A phylogenetic study of Boletus section Boletus in Europe. Persoonia 20: 1–7. 10.3767/003158508X283692
    Rozdziela europejskie gatunki sekcji (B. edulis wobec B. pinophilus, B. reticulatus, B. aereus) i dokumentuje asocjacje z drzewami dla owocników oznaczonych molekularnie — w tym z brzozą i lipą. Podstawa rozszerzenia listy żywicieli.
  • Trocha L.K. i in. (2012). Ectomycorrhizal fungal communities of native and non-native Pinus and Quercus species in a common garden of 35-year-old trees. Mycorrhiza 22: 121–134 (Polska). 10.1007/s00572-011-0387-x
    Polska dokumentacja mikoryz B. edulis związanych z dębami.
  • Ważny R. i in. (2014). Ectomycorrhizal communities associated with silver fir seedlings (Abies alba Mill.) differ largely in mature silver fir stands and in Scots pine forecrops. Annals of Forest Science 71: 801–810 (Polska). 10.1007/s13595-014-0378-0
    Polskie potwierdzenie mikoryzy B. edulis z jodłą — na korzeniach, nie z owocnika. Wykryto ją także na jednorocznych siewkach pod starszym drzewostanem; to NIE jest dowód owocnikowania w uprawie. Research założyciela (7 IX 2026) cytuje tę samą pracę również dla I. badia (podgrzybek, kod JD) — treści pracy nie weryfikowaliśmy w repozytorium, więc dla podgrzybka jodła wchodzi jako żywiciel DODATKOWY.
  • Grzesiak B. i in. (2020). Contribution to Knowledge of the Mycobiota of „Bory Tucholskie” National Park: Macromycetes of Central European Lichen Scots Pine Forests of the Cladonio-Pinetum Type. Acta Mycologica 55(2): 5521 (Polska). 10.5586/am.5521
    Stanowisko borowika w borze chrobotkowym i obserwacja listopadowa. Podłoże z porostami przeczy regule „mech, nie trawa” podawanej wcześniej kategorycznie.
  • Ślusarczyk T. i in. (2019). Grzyby wielkoowocnikowe Gryżyńskiego Parku Krajobrazowego. Przegląd Przyrodniczy 30(1): 3–51 (Polska; bez DOI).
    Polska dokumentacja stanowisk w borach i buczynach oraz sezonu VIII–XI.
  • Bielawska K. i in. (2016). Bezpieczne grzybobranie. Jadalne gatunki grzybów i podobne do nich gatunki trujące. Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, Warszawa, wyd. II, s. 36 (bez DOI).
    Polskie atlasowe okno owocnikowania VI–XI i wzmianka o brzozie. Opracowanie eksperckie, NIE seria pomiarowa — stąd sezon ma pewność średnią, nie wysoką.
  • Brejon Lamartinière E. i in. (2026). Predicting porcini: a decade of sporocarp monitoring reveals the meteorological triggers of Boletus edulis fruiting in central European beech forests. bioRxiv, preprint v2 (8 czerwca 2026) — NIE po recenzji. 10.64898/2025.12.12.693895
    Dziesięć lat monitoringu w buczynie pod Bielefeld, wizyty 2–4 razy w tygodniu od sierpnia. Dodatnia zależność owocnikowania od opadu w oknie wielotygodniowym (26 dni) i optimum średniej temperatury POWIETRZA z 20 dni ok. 13 °C. NIE wyznacza progu dla temperatury gleby na 6 cm ani dla sumy opadu — nasze 68 mm/18 dni pozostaje szacunkiem.
  • Salerni E. i in. (2023). Combined impact of forest management and climate change on Boletus edulis productivity: may mycosilviculture mitigate the effects of climate extremes?. Italian Journal of Mycology 52: 76–88 (Włochy). 10.6092/issn.2531-7342/16464
    Po opadach ≥20 mm/dobę dodatnie korelacje plonu występowały szczególnie w 12. dniu, ale w części wariantów także w 2. Potwierdza reakcję rzędu dwóch tygodni; NIE ustanawia uniwersalnych granic okna [10, 18] dni.
  • Lilleskov E.A. i in. (2009). Water sources and controls on water-loss rates of epigeous ectomycorrhizal fungal sporocarps during summer drought. New Phytologist 182: 483–494 (Ameryka Północna). 10.1111/j.1469-8137.2009.02775.x
    Borowiki oznaczone jako B. edulis potrafią korzystać z głębszej wody przy suchej powierzchni gleby. Ogranicza interpretację naszego progu wilgMin liczonego z warstwy 3–9 cm; przenoszalność na Polskę nieustalona.
  • Open-Meteo i in. (2026). DWD ICON API — dokumentacja zmiennych. open-meteo.com/en/docs/dwd-api (dostęp 2026; dokumentacja techniczna, nie mykologiczna).
    Jednostki i głębokości zmiennych: wilgotność gleby 3–9 cm to zawartość OBJĘTOŚCIOWA wody (m³/m³), nie udział wody dostępnej. Nasz próg wilgMin odnosi się dopiero do wyniku normalizacji (θ−θPWP)/(θFC−θPWP) — to inna wielkość niż odczyt z API.

Podgrzybek brunatnyImleria badia

VII–XI48–150 lat
Gdzie szukać

Bory sosnowe i świerkowe, także mieszane. Trafia się również przy dębie, buku i jodle — to partnerstwa potwierdzone, ale rzadkie, więc nie po nie się jedzie.

Drzewa
sosna, świerk
Wiek drzewostanu
48–150 lat
Siedliska
BŚWbór świeży — sosna na piasku, klasyk borowikowyBMŚWbór mieszany świeży — sosna z domieszką liściastychBSbór suchy — najuboższe piaski, rzadka sosnaLMŚWlas mieszany świeży — dąb i brzoza z sosnąLŚWlas świeży — żyzne siedlisko liściasteBWbór wilgotny — sosna na mokrym podłożuBMWbór mieszany wilgotny — jak wyżej, ale wilgotniejLMWlas mieszany wilgotny — żyźniej i wilgotniej
Wiek drzewostanu a plon
0 lat4080120160+

Szczyt przy 55 latach. Oś pozioma to wiek drzewostanu, pionowa — względny plon (szczyt = 1). Model interpoluje liniowo między punktami; wykres pokazuje dokładnie te punkty, bez wygładzania. Szczyt wypada około dwa tygodnie później niż u borowika, a w listopadzie trafia się dwa razy częściej. Nasz próg wilgotności jest dla niego niższy — ale to szacunek, nie pomiar.

Źródła dla całego profilu (10) — żywiciele, siedliska, fenologia, krzywa wieku
  • Martínez-Peña F. i in. (2012). Edible sporocarp production by age class in a Scots pine stand in Northern Spain. Mycorrhiza 22: 167–174. 10.1007/s00572-011-0389-8
    Dziesięć lat monitoringu na 18 poletkach sosny zwyczajnej. Najwyższy średni plon borowika w klasie wieku 51–70 lat (70,26 kg/ha wobec średniej stratyfikowanej 40,35 kg/ha), ale porównanie klas dla borowika daje w tekście p = 0,1279 — przy α = 0,05 różnica NIE jest istotna i nie wolno jej podawać jako ustaloną. Praca daje średnie klasowe, nie gładką funkcję wieku, i nie uzasadnia przebiegu powyżej 90 lat. Rydz dwumodalny: maksima w klasach 16–30 i 71–90 lat. (Sprostowane 7 IX 2026 po researchu założyciela — wcześniejszy opis przedstawiał różnicę klas borowika jako wynik, którym nie jest.)
  • Rudawska M. i in. (2011). Species and functional diversity of ectomycorrhizal fungal communities on Scots pine (Pinus sylvestris L.) trees on three different sites. Annals of Forest Science 68: 5–15 (Polska, Kórnik). 10.1007/s13595-010-0002-x
    Siedem owocników podgrzybka w około 20-letnim drzewostanie sosnowym — polski dowód owocnikowania w młodym lesie. Uzasadnia młodszą flagę orientacyjną wiekMin, ale NIE ustanawia dolnego progu produkcji: owocniki i mikoryzy analizowano osobno.
  • Thomas P.W. i in. (2026). Towards the cultivation of the bay boletus, Imleria badia: Primordia formation, mycorrhizal synthesis and geographic distribution. Forest Systems 34(3): 21017 — numer oznaczony rocznikiem 2025, publikacja 23 I 2026. 10.5424/fs/2025343-21017
    Synteza mikoryzy z sosną zwyczajną i zawiązki w kulturze po przeniesieniu z 23 °C do 14–18 °C. To LABORATORIUM: pożywki PDA/MMN, jeden szczep, Szkocja. Nie podaje ani głębokości gleby, ani polowego minimum, optimum czy maksimum owocnikowania — nie wolno tych liczb czytać jako granic naszego trapezu tempGleby.
  • Kottke I. i in. (1998). Xerocomus badius–Picea abies, an ectomycorrhiza of high activity and element storage capacity in acidic soil. Mycorrhiza 7: 267–275 (Niemcy). 10.1007/s005720050191
    Mikoryza podgrzybka ze świerkiem w kwaśnej glebie — podstawa dla ŚW jako żywiciela głównego.
  • Lang C. i in. (2011). Host preferences and differential contributions of deciduous tree species shape mycorrhizal species richness in a mixed Central European forest. Mycorrhiza 21: 297–308 (Niemcy, Hainich). 10.1007/s00572-010-0338-y
    Mikoryzy podgrzybka na korzeniach BUKA — partnerstwo w badanej próbie RZADKIE. Stąd BK wchodzi u nas jako żywiciel DODATKOWY (otwiera bramkę), a nie główny: sam buk nie gwarantuje obfitego owocnikowania.
  • Bzdyk R.M. i in. (2019). Ectomycorrhizal Colonisation in Declining Oak Stands on the Krotoszyn Plateau, Poland. Forests 10(1): 30 (Polska, Krotoszyn). 10.3390/f10010030
    Mikoryzy dębu szypułkowego oznaczone morfologicznie i przez ITS; w tabeli taksonów X. badius (dopasowanie KT334738). Podstawa dla DB jako żywiciela DODATKOWEGO — partnerstwo potwierdzone, ale w tych próbach rzadkie.
  • Ważny R. i in. (2014). Ectomycorrhizal communities associated with silver fir seedlings (Abies alba Mill.) differ largely in mature silver fir stands and in Scots pine forecrops. Annals of Forest Science 71: 801–810 (Polska). 10.1007/s13595-014-0378-0
    Polskie potwierdzenie mikoryzy B. edulis z jodłą — na korzeniach, nie z owocnika. Wykryto ją także na jednorocznych siewkach pod starszym drzewostanem; to NIE jest dowód owocnikowania w uprawie. Research założyciela (7 IX 2026) cytuje tę samą pracę również dla I. badia (podgrzybek, kod JD) — treści pracy nie weryfikowaliśmy w repozytorium, więc dla podgrzybka jodła wchodzi jako żywiciel DODATKOWY.
  • Grzesiak B. i in. (2024). Macrofungal sporocarp community in the lichen Scots pine forests. Open Life Sciences 19(1): 20220973 (Polska, Bory Tucholskie). 10.1515/biol-2022-0973
    Polskie obserwacje owocników i fenologia: podgrzybek notowany w VI oraz VIII–XI w sezonie 2021. W płatach mszystych 50 owocników na 300 m² wobec 5 na 300 m² w porostowych — porównanie obserwacyjne, NIE kalibracja wag siedlisk BDL. Jeden sezon i jedno miejsce nie zastępują ogólnopolskiego histogramu.
  • Liu B. i in. (2021). Stress tolerance of Xerocomus badius and its promotion effect on seed germination and seedling growth of annual ryegrass under salt and drought stresses. AMB Express 11: 15 (Chiny, laboratorium). 10.1186/s13568-020-01172-7
    Wzrost GRZYBNI na pożywce z PEG przy potencjałach −0,16 do −1,07 MPa: istotne hamowanie od −0,45 MPa, wzrost obecny jeszcze przy −1,07. Żadna z tych liczb nie jest progiem OWOCNIKOWANIA w glebie i nie przelicza się na nasz wilgMin bez charakterystyki hydraulicznej gleby. 0,37 to NIE 37% wilgotności objętościowej.
  • Kotowski M.A. i in. (2021). Fungal ethnoecology: observed habitat preferences and the perception of changes in fungal abundance by mushroom collectors in Poland. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine 17: 29 (Polska). 10.1186/s13002-021-00456-x
    BADANIE ANKIETOWE — deklaracje zbieraczy, nie pomiar. Piętnastu respondentów zgłosiło wzrost liczebności podgrzybka. To przesłanka do hipotezy o suszy, a NIE kontrolowane porównanie z borowikiem; nie wolno nią uzasadniać zdania „znosi więcej suszy i ciepła”, które z profilu usunięto 7 IX 2026.

MaślakiSuillus

VI–XI4 gatunki

Grupa liczona z 4 osobnych profili — ranking i mapa pokazują ten z nich, który dziś wypada najlepiej. Poniżej suma tego, co grupę łączy, a dalej to, czym gatunki się różnią.

Gdzie szukać

Maślak zwyczajny. Młodniki i uprawy sosnowe, pobocza dróg leśnych, miejsca nasłonecznione. Śluzowatą skórkę trzeba obrać — u części osób inaczej szkodzi.

Maślak żółty. Wyłącznie pod modrzewiem, także pojedynczym w nasadzeniu. Jedyny gatunek w katalogu, który zapala się na modrzewiu.

Maślak sitarz. Ubogie, piaszczyste bory z wrzosem. Szczytuje w październiku, wyraźnie później niż maślak zwyczajny.

Maślak pstry. Bory, także wilgotne — jedyny maślak, który sensownie obsługuje siedliska wilgotne.

Drzewa
sosna, modrzew
Wiek drzewostanu
osobno dla każdego gatunku
Siedliska
BŚWbór świeży — sosna na piasku, klasyk borowikowyBMŚWbór mieszany świeży — sosna z domieszką liściastychBSbór suchy — najuboższe piaski, rzadka sosnaBWbór wilgotny — sosna na mokrym podłożuBMWbór mieszany wilgotny — jak wyżej, ale wilgotniejLMŚWlas mieszany świeży — dąb i brzoza z sosnąLŚWlas świeży — żyzne siedlisko liściasteLMWlas mieszany wilgotny — żyźniej i wilgotniej
Czym się różnią
Maślak zwyczajnySuillus luteussosnasierpień – listopadszczyt ok. 15 lat
Maślak żółtySuillus grevilleimodrzewczerwiec – październikszczyt ok. 20 lat
Maślak sitarzSuillus bovinussosnasierpień – listopadszczyt ok. 60 lat
Maślak pstrySuillus variegatussosnasierpień – listopadszczyt ok. 70 lat
Wiek drzewostanu a plon
0 lat4080120160+
Maślak zwyczajny
0 lat4080120160+
Maślak żółty
0 lat4080120160+
Maślak sitarz
0 lat4080120160+
Maślak pstry

Oś pozioma to wiek drzewostanu, pionowa — względny plon (szczyt = 1). Model interpoluje liniowo między punktami; wykresy pokazują dokładnie te punkty, bez wygładzania. Osobno dla każdego gatunku, bo optima są różne.

Źródła dla całego profilu (2) — żywiciele, siedliska, fenologia, krzywa wieku
  • Kałucka I.L. i in. (2016). Successional traits of ectomycorrhizal fungi in forest reclamation after surface mining and agricultural disturbances: a review. Dendrobiology 76: 91–104. 10.12657/denbio.076.009
    PRZEGLĄD, nie pomiar pierwotny (audyt/C1: wcześniejszy wpis miał zmyślony tytuł i nie mówił, że to synteza). Liczby, które z niego bierzemy — Suillus luteus 3130 g owocników w drzewostanie 7-letnim wobec 7 g w 13-letnim, szczyt biomasy na gruntach porolnych przed zwarciem koron — pochodzą z badań pierwotnych cytowanych w tym przeglądzie (polskie grunty porolne).
  • Dahlberg A. i in. (1994). Size, distribution and biomass of genets in populations of Suillus bovinus. New Phytologist 128: 225–234. 10.1111/j.1469-8137.1994.tb04006.x
    700–5700 genetów maślaka na hektar w drzewostanach młodych wobec 30–120 w starych. Produkcja owocników maleje z wiekiem drzewostanu — odwrotnie niż u borowika.

Koźlarz babkaLeccinum scabrum

VII–X32–80 lat
Gdzie szukać

Wszędzie tam, gdzie jest brzoza, nawet pojedyncza wśród sosen. Wilgotne obniżenia, rowy, obrzeża torfowisk i kępy mchu. Bez brzozy nie ma go wcale.

Drzewa
brzoza
Wiek drzewostanu
32–80 lat
Siedliska
BMWbór mieszany wilgotny — jak wyżej, ale wilgotniejLMWlas mieszany wilgotny — żyźniej i wilgotniejBWbór wilgotny — sosna na mokrym podłożuBMŚWbór mieszany świeży — sosna z domieszką liściastychLMŚWlas mieszany świeży — dąb i brzoza z sosnąBŚWbór świeży — sosna na piasku, klasyk borowikowy
Wiek drzewostanu a plon
0 lat4080120160+

Szczyt przy 35 latach. Oś pozioma to wiek drzewostanu, pionowa — względny plon (szczyt = 1). Model interpoluje liniowo między punktami; wykres pokazuje dokładnie te punkty, bez wygładzania. Ściśle związany z brzozą — bez niej nie ma go wcale. Rośnie szybko, w 3–7 dni od zawiązka, i równie szybko się rozkłada.

Źródła dla całego profilu (4) — żywiciele, siedliska, fenologia, krzywa wieku
  • Mason P.A. i in. (1982). Ecology of some fungi associated with an ageing stand of birches (Betula pendula and B. pubescens). Forest Ecology and Management 4(1): 19–39 — BEZ DOI. Research podawał 10.1016/S0378-1127(82)90029-7 oraz 10.1016/0378-1127(82)90029-7; sprawdzone 7 IX 2026 w CrossRef: żadna z tych form nie istnieje w rejestrze. Prace Elseviera z tego rocznika często nie mają nadanego DOI..
    Wieloletnia dynamika sukcesji grzybów mikoryzowych w starzejącym się drzewostanie brzozowym i zależność owocnikowania od wieku. Podstawa kształtu krzywej wieku.
  • Den Bakker H.C. i in. (2004). Evolution and host specificity in the ectomycorrhizal genus Leccinum. New Phytologist 163(1): 201–215. 10.1111/j.1469-8137.2004.01090.x
    Filogenetyczne potwierdzenie ścisłej specyficzności Leccinum scabrum wobec rodzaju Betula i wyodrębnienie osobnych gatunków rosnących pod osiką (L. aurantiacum, L. albostipitatum, L. duriusculum), grabem (L. pseudoscabrum), dębem (L. quercinum) oraz sosną i świerkiem (L. vulpinum, L. piceinum). To jest podstawa, dla której listy żywicieli koźlarza NIE rozszerzamy: dawne doniesienia „koźlarz pod dębem” dotyczyły gatunku zbiorowego, a nie L. scabrum s. str.
  • Mason P.A. i in. (1983). The concept of succession in relation to the spread of sheathing mycorrhizal fungi on inoculated tree seedlings growing in unsterile soils. Plant and Soil 71(1–3): 247–256. 10.1007/BF02182659
    Sukcesja mikoryz na siewkach brzozy: gatunki wczesnosukcesyjne w latach 1–3, Leccinum wchodzi w 4.–6. roku. To jedyna podstawa dla flagi wiekMin — z tym zastrzeżeniem, że w naszym modelu wiekMin poniżej 40 NIE ROBI NIC (patrz profil).
  • Durall D.M. i in. (2006). Effects of clearcut logging and tree species composition on the diversity and community composition of epigeous fruit bodies formed by ectomycorrhizal fungi. Canadian Journal of Botany 84(6): 966–980 (Kolumbia Brytyjska). 10.1139/b06-045
    Zależność owocnikowania od opadu i wilgotności oraz porównanie drzewostanów młodocianych i dojrzałych. Kanada, strefa Interior Cedar Hemlock — kontekst ekologiczny, NIE kalibracja polskiego okna sezonu ani progu opadu.

Pieprznik jadalnyCantharellus cibarius

VI–X39–80 lat
Gdzie szukać

Mszyste skraje i skarpy, często gromadnie w tych samych miejscach co rok. Szukaj w mchu, nie w igliwiu — w poduszkach rokietnika i gajnika, w miejscach umiarkowanie prześwietlonych, także w sąsiedztwie brzóz. Na siedliskach wilgotnych tylko na wyniesieniach: grzybnia źle znosi stagnację wody.

Drzewa
sosna, dąb, buk, świerk, brzoza
Wiek drzewostanu
39–80 lat
Siedliska
BMŚWbór mieszany świeży — sosna z domieszką liściastychLMŚWlas mieszany świeży — dąb i brzoza z sosnąBŚWbór świeży — sosna na piasku, klasyk borowikowyLŚWlas świeży — żyzne siedlisko liściasteLMWlas mieszany wilgotny — żyźniej i wilgotniejBMWbór mieszany wilgotny — jak wyżej, ale wilgotniej
Wiek drzewostanu a plon
0 lat4080120160+

Szczyt przy 41 latach. Oś pozioma to wiek drzewostanu, pionowa — względny plon (szczyt = 1). Model interpoluje liniowo między punktami; wykres pokazuje dokładnie te punkty, bez wygładzania. Rośnie powoli — kapelusz przyrasta 2–5 cm na miesiąc — za to owocnik trzyma się w lesie tygodniami. Potrzebuje utrzymanej wilgoci, nie pojedynczego opadu.

Źródła dla całego profilu (5) — żywiciele, siedliska, fenologia, krzywa wieku
  • Ivanochko G. i in. (2021). Characterization of chanterelle (Cantharellus cibarius) and pine mushrooms (Tricholoma magnivelare) in northern Saskatchewan. Canadian Journal of Plant Science 101(6): 853–870. 10.1139/cjps-2021-0136
    Ponad 100 drzewostanów. Pieprznik najliczniej w czystych sośninach 41–60 lat o umiarkowanie otwartym zwarciu, na siedliskach dobrze drenowanych. Uwaga: sosna Banksa (bór borealny Kanady) — przeniesienie na polskie sośniny to ekstrapolacja w obrębie rodzaju Pinus.
  • Straatsma G. i in. (1989). Pure culture synthesis of ectomycorrhizas for Cantharellus cibarius with Pinus sylvestris and Betula pubescens. Acta Botanica Neerlandica 38(3): 303–310. 10.1111/j.1438-8677.1989.tb01351.x
    Doświadczalna synteza ektomikoryzy kurki z brzozą omszoną w CZYSTEJ KULTURZE — podstawa dopisania BRZ do żywicieli. Synteza in vitro dowodzi, że partnerstwo jest możliwe; nie mówi, ile owocników daje brzoza w polu w porównaniu z sosną.
  • Pilz D. i in. (2003). Ecology and management of commercially harvested chanterelle mushrooms. USDA Forest Service, Gen. Tech. Rep. PNW-GTR-576, Portland (Ameryka Północna). 10.2737/PNW-GTR-576
    Powolny wzrost owocnika (2–5 cm na miesiąc), okno od deszczu do zbioru 14–21 dni, trwałość owocnika in situ do 90 dni oraz owocnikowanie w młodszych drzewostanach. Trwałość owocnika ma konsekwencję dla naszej walidacji: znalezisko GBIF może być owocnikiem sprzed tygodni, więc dzień znaleziska nie jest dniem zawiązania.
  • Straatsma G. i in. (2001). Species richness, abundance, and phenology of fungal fruit bodies over 21 years in a Swiss forest plot. Mycological Research 105(5): 515–523 (Szwajcaria, La Chaneaz). 10.1017/S095375620100402X
    Dwadzieścia jeden lat monitoringu jednej powierzchni: zależność plonowania kurki od opadów letnich i hamujący wpływ wysokich temperatur lipca i sierpnia, przesuwający szczyt na wczesną jesień. Jedna powierzchnia w Szwajcarii — NIE kalibruje polskiego okna sezonu; nasze [6, 10] pochodzi z histogramu GBIF (88,3% ze 162 znalezisk).
  • Egli S. i in. (2006). Mushroom picking does not impair future harvests — results of a long-term study in Switzerland. Biological Conservation 129(2): 271–276 (Szwajcaria). 10.1016/j.biocon.2005.10.042
    Wieloletnia dynamika plonowania kurki i wpływ mikroklimatu; zbiór owocników nie obniża przyszłych plonów. Kontekst ekologiczny, nie kalibracja parametrów.

Mleczaj rydzLactarius deliciosus

VIII–XI20–31 i ok. 85 lat
Gdzie szukać

Młode sośniny i skraje starszych borów, gleby wapienne. Rusza dopiero po ochłodzeniu gleby poniżej 14 °C.

Drzewa
sosna
Wiek drzewostanu
20–31 i ok. 85 lat
Siedliska
BŚWbór świeży — sosna na piasku, klasyk borowikowyBMŚWbór mieszany świeży — sosna z domieszką liściastychBSbór suchy — najuboższe piaski, rzadka sosnaBMWbór mieszany wilgotny — jak wyżej, ale wilgotniej
Wiek drzewostanu a plon
0 lat4080120160+

Szczyt przy 22 latach. Oś pozioma to wiek drzewostanu, pionowa — względny plon (szczyt = 1). Model interpoluje liniowo między punktami; wykres pokazuje dokładnie te punkty, bez wygładzania. Gatunek chłodnego końca sezonu. Rusza dopiero, gdy gleba spadnie poniżej 14 °C.

Źródła dla całego profilu (1) — żywiciele, siedliska, fenologia, krzywa wieku
  • Martínez-Peña F. i in. (2012). Edible sporocarp production by age class in a Scots pine stand in Northern Spain. Mycorrhiza 22: 167–174. 10.1007/s00572-011-0389-8
    Dziesięć lat monitoringu na 18 poletkach sosny zwyczajnej. Najwyższy średni plon borowika w klasie wieku 51–70 lat (70,26 kg/ha wobec średniej stratyfikowanej 40,35 kg/ha), ale porównanie klas dla borowika daje w tekście p = 0,1279 — przy α = 0,05 różnica NIE jest istotna i nie wolno jej podawać jako ustaloną. Praca daje średnie klasowe, nie gładką funkcję wieku, i nie uzasadnia przebiegu powyżej 90 lat. Rydz dwumodalny: maksima w klasach 16–30 i 71–90 lat. (Sprostowane 7 IX 2026 po researchu założyciela — wcześniejszy opis przedstawiał różnicę klas borowika jako wynik, którym nie jest.)

Lejkowiec dętyCraterellus cornucopioides

VII–XIod 70 lat
Gdzie szukać

Buczyny i grądy, w ściółce liściastej, najczęściej w bezodpływowych zagłębieniach terenu. Rośnie kępami i jest trudny do wypatrzenia — szukaj wzrokiem przy ziemi, nie z góry.

Drzewa
buk, dąb, grab
Wiek drzewostanu
od 70 lat
Siedliska
LŚWlas świeży — żyzne siedlisko liściasteLMŚWlas mieszany świeży — dąb i brzoza z sosnąLWlas wilgotny — najżyźniejsze i najwilgotniejszeBMŚWbór mieszany świeży — sosna z domieszką liściastych
Wiek drzewostanu a plon
0 lat4080120160+

Szczyt przy 90 latach. Oś pozioma to wiek drzewostanu, pionowa — względny plon (szczyt = 1). Model interpoluje liniowo między punktami; wykres pokazuje dokładnie te punkty, bez wygładzania. Otwiera siedliska liściaste, na których model nie miał dotąd czego polecać.

Kolczak obłączastyHydnum repandum

VIII–XIod 68 lat
Gdzie szukać

Lasy mieszane i liściaste, często w szeregach albo kręgach. Nie robaczywieje.

Drzewa
buk, dąb, świerk, sosna, jodła
Wiek drzewostanu
od 68 lat
Siedliska
LMŚWlas mieszany świeży — dąb i brzoza z sosnąLŚWlas świeży — żyzne siedlisko liściasteBMŚWbór mieszany świeży — sosna z domieszką liściastychLMWlas mieszany wilgotny — żyźniej i wilgotniej
Wiek drzewostanu a plon
0 lat4080120160+

Szczyt przy 80 latach. Oś pozioma to wiek drzewostanu, pionowa — względny plon (szczyt = 1). Model interpoluje liniowo między punktami; wykres pokazuje dokładnie te punkty, bez wygładzania. Retro-walidacja na znaleziskach miała dla kolczaka za małą próbkę (n=14), a kierunek wyszedł przeciwny — profil czeka na więcej obserwacji.

Mleczaj świerkowyLactarius deterrimus

VIII–X23–68 lat
Gdzie szukać

Świerczyny i domieszki świerka, w tym w górach. To jest ten, którego ludzie nazywają rydzem świerkowym.

Drzewa
świerk
Wiek drzewostanu
23–68 lat
Siedliska
BMŚWbór mieszany świeży — sosna z domieszką liściastychLMŚWlas mieszany świeży — dąb i brzoza z sosnąLMWlas mieszany wilgotny — żyźniej i wilgotniejBMWbór mieszany wilgotny — jak wyżej, ale wilgotniej
Wiek drzewostanu a plon
0 lat4080120160+

Szczyt przy 25 latach. Oś pozioma to wiek drzewostanu, pionowa — względny plon (szczyt = 1). Model interpoluje liniowo między punktami; wykres pokazuje dokładnie te punkty, bez wygładzania. Cały profil jest przeniesiony od rydza — w GBIF jest dla Polski kilkanaście rekordów, za mało na własne parametry. Liczymy go i pokazujemy przy rydzach, ale nie napędza werdyktu ani rankingu, dopóki profil nie stanie na własnych danych.

Podgrzybek zajączekXerocomus subtomentosus

VII–X53–207 lat
Gdzie szukać

Żyźniejsze siedliska niż podgrzybek brunatny — lasy mieszane z dębem i bukiem.

Drzewa
sosna, świerk, dąb, buk, brzoza
Wiek drzewostanu
53–207 lat
Siedliska
LMŚWlas mieszany świeży — dąb i brzoza z sosnąBMŚWbór mieszany świeży — sosna z domieszką liściastychLŚWlas świeży — żyzne siedlisko liściasteBŚWbór świeży — sosna na piasku, klasyk borowikowy
Wiek drzewostanu a plon
0 lat4080120160+

Szczyt przy 70 latach. Oś pozioma to wiek drzewostanu, pionowa — względny plon (szczyt = 1). Model interpoluje liniowo między punktami; wykres pokazuje dokładnie te punkty, bez wygładzania. Uzupełnia podgrzybka brunatnego tam, gdzie gleba jest żyźniejsza.

Siedzuń sosnowySparassis crispa

VIII–XIod 92 lat
Gdzie szukać

U odziomka starych sosen, tej samej co rok — a także daglezji i modrzewi, rzadziej świerków. Poraża korzenie żywych drzew, więc nie szukaj go w ściółce, tylko przy pniu; bywa też na świeżych pniakach.

Drzewa
sosna, daglezja, modrzew
Wiek drzewostanu
od 92 lat
Siedliska
BŚWbór świeży — sosna na piasku, klasyk borowikowyBMŚWbór mieszany świeży — sosna z domieszką liściastychLMŚWlas mieszany świeży — dąb i brzoza z sosnąBSbór suchy — najuboższe piaski, rzadka sosna
Wiek drzewostanu a plon
0 lat4080120160+

Szczyt przy 100 latach. Oś pozioma to wiek drzewostanu, pionowa — względny plon (szczyt = 1). Model interpoluje liniowo między punktami; wykres pokazuje dokładnie te punkty, bez wygładzania. Wraca w to samo miejsce latami — ma pod ziemią wieloletni trzon przy korzeniach drzewa. Owocnik rośnie wolno, za to stoi tygodniami.

Źródła dla całego profilu (4) — żywiciele, siedliska, fenologia, krzywa wieku
  • Siepmann R. i in. (1976). Intersterilitätsgruppen und Klone von Fomes annosus und Stammfäulepilze in einer Pseudotsuga menziesii-Versuchsfläche. European Journal of Forest Pathology 6(4): 209–218 (Niemcy). 10.1111/j.1439-0329.1976.tb00525.x
    Zgnilizna odziomkowa powodowana przez Sparassis crispa w drzewostanach daglezjowych i sosnowych; korelacja porażenia z wiekiem drzewa i wykształceniem twardzieli. Podstawa dla wiekMin i rosnącego kształtu krzywej.
  • Martin K.J. i in. (1976). Cultural and other morphological features of Sparassis radicata and S. crispa. Mycologia 68(3): 605–621. 10.1080/00275514.1976.12019943
    Zestawienie gatunków żywicielskich Sparassis crispa w drzewostanach iglastych (Pinus, Larix, Pseudotsuga, Picea) oraz opis trzonu korzeniowego. Podstawa dopisania modrzewia i świerka — przy czym praca nie porównuje CZĘSTOŚCI porażeń.
  • Farooq M.U. i in. (2014). Vegetative Development of Sparassis crispa in Various Growth Conditions and Effect of Electric Pulse Simulation on Its Fruit Body Production. Advances in Microbiology 4(5): 231–238 (laboratorium). 10.4236/aim.2014.45033
    Fizjologia grzybni: optimum wzrostu 20–25 °C, zahamowanie przy 35 °C, pH 5–7, czas wykształcenia owocnika 2–4 tygodnie. LABORATORIUM — to temperatury POŻYWKI, nie gleby leśnej, i nie wyznaczają granic naszego trapezu tempGleby.
  • Kwon A.H. i in. (2018). Effect of temperature and elicitors on beta-glucan and fruiting body development in Sparassis crispa. Journal of Forest and Environmental Science 34(3): 203–209 (Korea, uprawa). 10.7747/JFES.2018.34.3.203
    Reżim termiczny indukcji zawiązków (10–16 °C) i wzrostu owocników (16–21 °C) oraz wymóg wysokiej wilgotności otoczenia. Uprawa kontrolowana, nie las — kierunek zgodny z naszym trapezem, ale nie jest jego pomiarem.

Czubajka kaniaMacrolepiota procera

VII–XI
Gdzie szukać

Łąki, pastwiska, polany i skraje lasu — częściej poza drzewostanem niż w nim. Z 409 znalezisk w Polsce tylko 56% wypadło wewnątrz wydzielenia leśnego.

Siedliska (model ich nie używa)
Gatunek rozkładający ściółkę — ocena nie zależy od typu siedliskowego ani od drzewostanu. Wagi w profilu zostały z szablonu.
Wiek drzewostanu a plon
0 lat4080120160+

Szczyt przy 60 latach. Oś pozioma to wiek drzewostanu, pionowa — względny plon (szczyt = 1). Model interpoluje liniowo między punktami; wykres pokazuje dokładnie te punkty, bez wygładzania. Saprotrof — rozkłada ściółkę, nie tworzy mikoryzy. Oceniany z samej pogody i sezonu, bez oceny drzewostanu.

Dane wejściowe

  • Granice i powierzchnia lasu

    Copernicus HRL Forest Type, raster 10 m

    Komisja Europejska

  • Drzewostan: siedlisko, gatunek, wiek

    Bank Danych o Lasach, wydzielenia a_year=2026

    Lasy Państwowe, CC BY 4.0

  • Rezerwaty i parki narodowe

    Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, 1739 obszarów z zakazem

    GDOŚ, CC0

  • Pogoda: opad, temperatura i wilgotność gleby

    model ICON, siatka 2–7 km, 62 dni wstecz

    Open-Meteo / DWD, CC BY 4.0

  • Uziarnienie gleby

    SoilGrids 2.0, warstwa 5–15 cm, 250 m

    ISRIC, CC BY 4.0

Jak liczymy

Model pyta o cztery rzeczy naraz i mnoży odpowiedzi, bo brak którejkolwiek wystarczy, żeby grzybów nie było.

  1. Ile wody ma grzybnia

    Trzy spojrzenia złożone w jedną ocenę: suma opadu z 18 dni poprzedzających możliwe owocnikowanie, średnia woda dostępna z 60 dni (grzybnia buduje zapas tygodniami) i stan dzisiejszy.

    „Dostępna” znaczy: ponad punktem więdnięcia tej gleby — 0,15 m³/m³ w piasku to woda do wzięcia, w glinie już susza; punkt więdnięcia i polową pojemność liczymy z uziarnienia.

    Składamy je sumą, nie iloczynem — to trzy pomiary tej samej rzeczy i mnożenie karałoby ten sam błąd wielokrotnie. Wyjątek jest jeden: gleba wyschnięta poniżej punktu więdnięcia zeruje ocenę, bo owocnik to niemal sama woda i potrzebuje jej teraz.

  2. Czy gleba ma odpowiednią temperaturę

    Na 6 cm, jako średnia z ostatnich 18 dób — nie odczyt jednej doby, bo owocnik zawiązuje się tygodniami (zmierzone na znaleziskach: tak model trafia lepiej). Jeden zmierzony wyjątek: kurka reaguje szybciej i dla niej liczy się jedna doba. Borowik chce 13–17 °C, rydz rusza dopiero poniżej 14 °C.

  3. Czy to sezon gatunku

    Miesiące owocnikowania, gatunek po gatunku — kurka latem, rydz i lejkowiec po ochłodzeniu. Poza swoim oknem gatunek nie wchodzi do rankingu, choćby pogoda wyglądała idealnie. Sezon kończy też twardy przymrozek: dwie kolejne doby z minimum poniżej −2 °C (od sierpnia w górę) zerują prognozę do końca roku — po takim mrozie owocnikowanie się nie wznawia.

  4. Czy ten las w ogóle nadaje się dla tego gatunku

    Typ siedliska, gatunki drzew jako żywiciele mikoryzy, wiek drzewostanu i wielkość bloku leśnego. W tabeli „co dziś rośnie” siedlisko i wiek stoją osobno — dlatego kolumna „ogranicza” wymienia pięć czynników, a nie cztery kroki.

Skala kończy się na 82, nie na 100. Pełna skala sugerowałaby pewność, której nie mamy: owocnikowanie zostaje zjawiskiem plamistym, a model nie widzi mikrorzeźby, ekspozycji ani tego, czy grzybnia w danym miejscu w ogóle jest.

Status liczb, uczciwie. Część parametrów pochodzi wprost z opublikowanych badań — wszystkie 43 prac jest wypisanych niżej, z numerami DOI. Reszta to oceny eksperckie, strojone naszymi pomiarami tam, gdzie dało się je wykonać: miesiące sezonów oraz długość okna opadowego i okna temperatury zmierzyliśmy na datach znalezisk. Całość przeszła retro-walidację na 2134 znaleziskach z lat 2020–2026 — dni prawdziwych znalezisk lądują wyżej w naszym rankingu niż losowe dni sezonu w tych samych miejscach, a 9 z 15 gatunków przechodzi test także z osobna (skrypty i zrzuty pomiarów są zarchiwizowane w repozytorium projektu).

Wiek drzewostanu — tu najczęściej myli się intuicja

„Starszy las = więcej grzybów” jest prawdą dla borowika, ale fałszem dla maślaka i rydza, które szczytują w drzewostanach młodych. Każdy gatunek ma swoją krzywą — narysowaną przy jego karcie wyżej.

Gatunek
Maślak zwyczajnySuillus luteus
13–30 lat, potem spadek
Maślak żółtySuillus grevillei
18–55 lat
Mleczaj rydzLactarius deliciosus
20–31 i ok. 85 lat
Mleczaj świerkowyLactarius deterrimus
23–68 lat
Maślak sitarzSuillus bovinus
24–72 lat
Maślak pstrySuillus variegatus
30–90 lat
Koźlarz babkaLeccinum scabrum
32–80 lat
Pieprznik jadalnyCantharellus cibarius
39–80 lat
Podgrzybek brunatnyImleria badia
48–150 lat
Podgrzybek zajączekXerocomus subtomentosus
53–207 lat
Borowik szlachetnyBoletus edulis
54–171 lat
Kolczak obłączastyHydnum repandum
od 68 lat
Lejkowiec dętyCraterellus cornucopioides
od 70 lat
Siedzuń sosnowySparassis crispa
od 92 lat
Czubajka kaniaMacrolepiota procera
nie dotyczy — gatunek nie zależy od wieku drzewostanu

Pasek pokazuje przedział, w którym gatunek owocnikuje najobficiej — ten sam, który stoi przy jego karcie. Poza nim rośnie nadal: wiek sam nie rozstrzyga o obecności grzyba. Pasek ucięty prosto po prawej znaczy „i dalej”. Źródła dla wszystkich krzywych.

Skąd biorą się krzywe. Część pochodzi z opublikowanych badań plonu w klasach wieku, część z porównania z gatunkiem pokrewnym, gdy badania dla danego gatunku nie istnieją — tak jest na przykład z podgrzybkiem brunatnym, najczęstszym w polskich koszach, dla którego nie ma opublikowanej krzywej wiek–plon; modele hiszpańskie i fińskie go pomijają. Każda krzywa przeszła to samo sprawdzenie na polskich znaleziskach, opisane wyżej.

Czego model nie wie

  • Bank Danych o Lasach opisuje tylko lasy państwowe. Zmierzone u nas: opis drzewostanu obejmuje 69% powierzchni lasu w bazie. Dla reszty znamy kształt lasu, ale nie to, co w nim rośnie; takie miejsca są w aplikacji oznaczone. Stała „79%”, którą podawaliśmy wcześniej, była wartością z literatury o udziale lasów państwowych — nie pomiarem na naszych danych.
  • Nie widzimy runa. Pokrywa runa jest jednym z najsilniejszych znanych predyktorów (Stojek 2022: 17% wariancji), ale nie ma jej w żadnej bazie danych. Las z wysoką trawą zamiast mchu wygląda w naszych danych identycznie.
  • W górach nie znamy terminu. Siedliska górskie i wyżynne sprowadzamy do odpowiedników nizinnych — żyzność i wilgotność są te same, a skład drzewostanu i temperaturę gleby model liczy osobno. Ale fenologii to nie obejmuje: w górach wysyp przychodzi później i trwa krócej, a tego nie modelujemy.
  • Nie znamy ciągłości leśnej. Lasy powstałe na gruntach rolnych mają zubożone inokulum mikoryzowe przez dekady — tego nie da się odczytać z aktualnych map.

Gdzie zbierać nie wolno

Dla każdego płata lasu liczymy, jaka część jego powierzchni leży w parku narodowym albo rezerwacie — tam zbiór grzybów jest zabroniony (art. 15 ustawy o ochronie przyrody). Liczbę widać na stronie płata razem z nazwą rezerwatu albo parku; mapa wydzieleń koloruje dziś wyłącznie szansę na grzyby, bez warstwy zakazów.

Otuliny nie liczymy jako zakazu, choć GDOŚ wystawia je w tej samej warstwie co parki. Otulina jest z definicji strefą wokół formy ochrony (art. 5 pkt 14) i zakazy z art. 15 jej nie obejmują — zbiór w otulinie Biebrzy czy Roztocza jest legalny. Wliczenie otulin wykluczyłoby 2417 km² zwykłego lasu gospodarczego — bo tyle lasu leży w otulinach o łącznej powierzchni 4888 km² (reszta to pola, wsie i wody). Pełne zestawienie zakazów →

To nie zastępuje oznaczeń w terenie. Nadleśnictwa wprowadzają własne, czasowe zakazy wstępu — z powodu wycinki, zagrożenia pożarowego czy prac łowieckich — których w żadnym ogólnopolskim rejestrze nie ma.

Źródła

  • Edible sporocarp production by age class in a Scots pine stand in Northern Spain
    Martínez-Peña F., Ágreda T., Águeda B., Ortega-Martínez P., Fernández-Toirán L.M. · 2012 · Mycorrhiza 22: 167–174 · 10.1007/s00572-011-0389-8
    Dziesięć lat monitoringu na 18 poletkach sosny zwyczajnej. Najwyższy średni plon borowika w klasie wieku 51–70 lat (70,26 kg/ha wobec średniej stratyfikowanej 40,35 kg/ha), ale porównanie klas dla borowika daje w tekście p = 0,1279 — przy α = 0,05 różnica NIE jest istotna i nie wolno jej podawać jako ustaloną. Praca daje średnie klasowe, nie gładką funkcję wieku, i nie uzasadnia przebiegu powyżej 90 lat. Rydz dwumodalny: maksima w klasach 16–30 i 71–90 lat. (Sprostowane 7 IX 2026 po researchu założyciela — wcześniejszy opis przedstawiał różnicę klas borowika jako wynik, którym nie jest.)
  • Size, distribution and biomass of genets in populations of Suillus bovinus
    Dahlberg A., Stenlid J. · 1994 · New Phytologist 128: 225–234 · 10.1111/j.1469-8137.1994.tb04006.x
    700–5700 genetów maślaka na hektar w drzewostanach młodych wobec 30–120 w starych. Produkcja owocników maleje z wiekiem drzewostanu — odwrotnie niż u borowika.
  • Successional traits of ectomycorrhizal fungi in forest reclamation after surface mining and agricultural disturbances: a review
    Kałucka I.L., Jagodziński A.M. · 2016 · Dendrobiology 76: 91–104 · 10.12657/denbio.076.009
    PRZEGLĄD, nie pomiar pierwotny (audyt/C1: wcześniejszy wpis miał zmyślony tytuł i nie mówił, że to synteza). Liczby, które z niego bierzemy — Suillus luteus 3130 g owocników w drzewostanie 7-letnim wobec 7 g w 13-letnim, szczyt biomasy na gruntach porolnych przed zwarciem koron — pochodzą z badań pierwotnych cytowanych w tym przeglądzie (polskie grunty porolne).
  • Characterization of chanterelle (Cantharellus cibarius) and pine mushrooms (Tricholoma magnivelare) in northern Saskatchewan
    Ivanochko G., Svendsen E., Hrycan W., Tanino K. · 2021 · Canadian Journal of Plant Science 101(6): 853–870 · 10.1139/cjps-2021-0136
    Ponad 100 drzewostanów. Pieprznik najliczniej w czystych sośninach 41–60 lat o umiarkowanie otwartym zwarciu, na siedliskach dobrze drenowanych. Uwaga: sosna Banksa (bór borealny Kanady) — przeniesienie na polskie sośniny to ekstrapolacja w obrębie rodzaju Pinus.
  • Predictors of mushroom production in the European temperate mixed deciduous forest
    Stojek K., Gillerot L., Jaroszewicz B. · 2022 · Forest Ecology and Management 522: 120451 — Białowieża, jedyna polska praca ilościowa w tym zestawie · 10.1016/j.foreco.2022.120451
    Pokrywa runa jako silny UJEMNY predyktor produkcji (17% wariancji, t = −6,77). Produkcja rosła przy malejącym stężeniu azotu w glebie (t = −3,72; p = 0,006).
  • Mushroom productivity trends in relation to tree growth and climate across European forest biomes
    Collado E., Bonet J.A., Camarero J.J., Egli S., Peter M., Salo K. i in. · 2019 · Science of the Total Environment 689: 602–615 · 10.1016/j.scitotenv.2019.06.471
    Zależności plon–klimat są istotne głównie w suchych siedliskach śródziemnomorskich, a w strefie umiarkowanej — do której należy Polska — słabe lub nieistotne. To jest powód, dla którego traktujemy parametry jako priory, nie jako pewnik.
  • Environmental drivers of ectomycorrhizal communities in Europe's temperate oak forests
    Suz L.M., Barsoum N., Benham S. i in. · 2014 · Molecular Ecology 23: 5628–5644 · 10.1111/mec.12947
    Ładunki krytyczne azotu dla zbiorowisk mikoryzowych: 9,5–13,5 kg N/ha/rok dla zmian umiarkowanych, 17 kg dla drastycznych. Cała Polska jest powyżej progu.
  • More mushrooms under a full moon – myth or reality?
    Egli S., Ayer F., Merlini M. · 2011 · Sydowia 63(1): 23–33
    18 lat cotygodniowych inwentaryzacji na pięciu stałych powierzchniach (1715 obserwacji, jeden mykolog). Faza księżyca nie wychodzi istotna w żadnym teście — najniższe p to 0,24 przy progu 0,05. To jest powód, dla którego księżyca w modelu nie ma.
  • Reanaliza danych o rzekomym wpływie faz księżyca na owocnikowanie grzybów
    Guiard V. · 2002 · Zeitschrift für Anomalistik 2: 292–307
    Reanaliza 1800 protokołów z punktów doradztwa grzybowego, na których opierało się twierdzenie przeciwne: rzekomy rytm okazał się po części artefaktem wygładzania wykresu, a po części odbiciem tego, kiedy ludzie chodzą do lasu.
  • Predicting porcini: a decade of sporocarp monitoring reveals the meteorological triggers of Boletus edulis fruiting in central European beech forests
    Brejon Lamartinière E., Hoffman J.I. · 2026 · bioRxiv, preprint v2 (8 czerwca 2026) — NIE po recenzji · 10.64898/2025.12.12.693895
    Dziesięć lat monitoringu w buczynie pod Bielefeld, wizyty 2–4 razy w tygodniu od sierpnia. Dodatnia zależność owocnikowania od opadu w oknie wielotygodniowym (26 dni) i optimum średniej temperatury POWIETRZA z 20 dni ok. 13 °C. NIE wyznacza progu dla temperatury gleby na 6 cm ani dla sumy opadu — nasze 68 mm/18 dni pozostaje szacunkiem.
  • Combined impact of forest management and climate change on Boletus edulis productivity: may mycosilviculture mitigate the effects of climate extremes?
    Salerni E., Paoli L., Perini C. · 2023 · Italian Journal of Mycology 52: 76–88 (Włochy) · 10.6092/issn.2531-7342/16464
    Po opadach ≥20 mm/dobę dodatnie korelacje plonu występowały szczególnie w 12. dniu, ale w części wariantów także w 2. Potwierdza reakcję rzędu dwóch tygodni; NIE ustanawia uniwersalnych granic okna [10, 18] dni.
  • Water sources and controls on water-loss rates of epigeous ectomycorrhizal fungal sporocarps during summer drought
    Lilleskov E.A., Bruns T.D., Dawson T.E., Camacho F.J. · 2009 · New Phytologist 182: 483–494 (Ameryka Północna) · 10.1111/j.1469-8137.2009.02775.x
    Borowiki oznaczone jako B. edulis potrafią korzystać z głębszej wody przy suchej powierzchni gleby. Ogranicza interpretację naszego progu wilgMin liczonego z warstwy 3–9 cm; przenoszalność na Polskę nieustalona.
  • A phylogenetic study of Boletus section Boletus in Europe
    Beugelsdijk D.C.M., van der Linde S., Zuccarello G.C., den Bakker H.C., Draisma S.G.A., Noordeloos M.E. · 2008 · Persoonia 20: 1–7 · 10.3767/003158508X283692
    Rozdziela europejskie gatunki sekcji (B. edulis wobec B. pinophilus, B. reticulatus, B. aereus) i dokumentuje asocjacje z drzewami dla owocników oznaczonych molekularnie — w tym z brzozą i lipą. Podstawa rozszerzenia listy żywicieli.
  • Ectomycorrhizal communities associated with silver fir seedlings (Abies alba Mill.) differ largely in mature silver fir stands and in Scots pine forecrops
    Ważny R. · 2014 · Annals of Forest Science 71: 801–810 (Polska) · 10.1007/s13595-014-0378-0
    Polskie potwierdzenie mikoryzy B. edulis z jodłą — na korzeniach, nie z owocnika. Wykryto ją także na jednorocznych siewkach pod starszym drzewostanem; to NIE jest dowód owocnikowania w uprawie. Research założyciela (7 IX 2026) cytuje tę samą pracę również dla I. badia (podgrzybek, kod JD) — treści pracy nie weryfikowaliśmy w repozytorium, więc dla podgrzybka jodła wchodzi jako żywiciel DODATKOWY.
  • Ectomycorrhizal fungal communities of native and non-native Pinus and Quercus species in a common garden of 35-year-old trees
    Trocha L.K., Kałucka I., Stasińska M., Nowak W., Dabert M., Leski T., Rudawska M., Oleksyn J. · 2012 · Mycorrhiza 22: 121–134 (Polska) · 10.1007/s00572-011-0387-x
    Polska dokumentacja mikoryz B. edulis związanych z dębami.
  • Contribution to Knowledge of the Mycobiota of „Bory Tucholskie” National Park: Macromycetes of Central European Lichen Scots Pine Forests of the Cladonio-Pinetum Type
    Grzesiak B., Węgrzyn M.H., Wietrzyk-Pełka P., Turowska A. · 2020 · Acta Mycologica 55(2): 5521 (Polska) · 10.5586/am.5521
    Stanowisko borowika w borze chrobotkowym i obserwacja listopadowa. Podłoże z porostami przeczy regule „mech, nie trawa” podawanej wcześniej kategorycznie.
  • Grzyby wielkoowocnikowe Gryżyńskiego Parku Krajobrazowego
    Ślusarczyk T. · 2019 · Przegląd Przyrodniczy 30(1): 3–51 (Polska; bez DOI)
    Polska dokumentacja stanowisk w borach i buczynach oraz sezonu VIII–XI.
  • Bezpieczne grzybobranie. Jadalne gatunki grzybów i podobne do nich gatunki trujące
    Bielawska K. · 2016 · Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, Warszawa, wyd. II, s. 36 (bez DOI)
    Polskie atlasowe okno owocnikowania VI–XI i wzmianka o brzozie. Opracowanie eksperckie, NIE seria pomiarowa — stąd sezon ma pewność średnią, nie wysoką.
  • Yield models for ectomycorrhizal mushrooms in Pinus sylvestris forests with special focus on Boletus edulis and Lactarius group deliciosus
    Martínez-Peña F., de-Miguel S., Pukkala T., Bonet J.A., Ortega-Martínez P., Aldea J., Martínez de Aragón J. · 2012 · Forest Ecology and Management 282: 63–69 · 10.1016/j.foreco.2012.06.034
    Model plonu borowika uwzględniający strukturę drzewostanu (m.in. pole przekroju). Częściowo ten sam materiał co martinez2012 — nie jest niezależnym potwierdzeniem.
  • DWD ICON API — dokumentacja zmiennych
    Open-Meteo · 2026 · open-meteo.com/en/docs/dwd-api (dostęp 2026; dokumentacja techniczna, nie mykologiczna)
    Jednostki i głębokości zmiennych: wilgotność gleby 3–9 cm to zawartość OBJĘTOŚCIOWA wody (m³/m³), nie udział wody dostępnej. Nasz próg wilgMin odnosi się dopiero do wyniku normalizacji (θ−θPWP)/(θFC−θPWP) — to inna wielkość niż odczyt z API.
  • Macrofungal sporocarp community in the lichen Scots pine forests
    Grzesiak B., Węgrzyn M.H., Turowska A., Twarużek M. · 2024 · Open Life Sciences 19(1): 20220973 (Polska, Bory Tucholskie) · 10.1515/biol-2022-0973
    Polskie obserwacje owocników i fenologia: podgrzybek notowany w VI oraz VIII–XI w sezonie 2021. W płatach mszystych 50 owocników na 300 m² wobec 5 na 300 m² w porostowych — porównanie obserwacyjne, NIE kalibracja wag siedlisk BDL. Jeden sezon i jedno miejsce nie zastępują ogólnopolskiego histogramu.
  • Towards the cultivation of the bay boletus, Imleria badia: Primordia formation, mycorrhizal synthesis and geographic distribution
    Thomas P.W., Zahid M.S., Slater A., Sepahvand D. · 2026 · Forest Systems 34(3): 21017 — numer oznaczony rocznikiem 2025, publikacja 23 I 2026 · 10.5424/fs/2025343-21017
    Synteza mikoryzy z sosną zwyczajną i zawiązki w kulturze po przeniesieniu z 23 °C do 14–18 °C. To LABORATORIUM: pożywki PDA/MMN, jeden szczep, Szkocja. Nie podaje ani głębokości gleby, ani polowego minimum, optimum czy maksimum owocnikowania — nie wolno tych liczb czytać jako granic naszego trapezu tempGleby.
  • Stress tolerance of Xerocomus badius and its promotion effect on seed germination and seedling growth of annual ryegrass under salt and drought stresses
    Liu B., Liu X., Liu F., Ma H., Ma B., Peng L. · 2021 · AMB Express 11: 15 (Chiny, laboratorium) · 10.1186/s13568-020-01172-7
    Wzrost GRZYBNI na pożywce z PEG przy potencjałach −0,16 do −1,07 MPa: istotne hamowanie od −0,45 MPa, wzrost obecny jeszcze przy −1,07. Żadna z tych liczb nie jest progiem OWOCNIKOWANIA w glebie i nie przelicza się na nasz wilgMin bez charakterystyki hydraulicznej gleby. 0,37 to NIE 37% wilgotności objętościowej.
  • Fungal ethnoecology: observed habitat preferences and the perception of changes in fungal abundance by mushroom collectors in Poland
    Kotowski M.A., Molnár Z., Łuczaj Ł. · 2021 · Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine 17: 29 (Polska) · 10.1186/s13002-021-00456-x
    BADANIE ANKIETOWE — deklaracje zbieraczy, nie pomiar. Piętnastu respondentów zgłosiło wzrost liczebności podgrzybka. To przesłanka do hipotezy o suszy, a NIE kontrolowane porównanie z borowikiem; nie wolno nią uzasadniać zdania „znosi więcej suszy i ciepła”, które z profilu usunięto 7 IX 2026.
  • Species and functional diversity of ectomycorrhizal fungal communities on Scots pine (Pinus sylvestris L.) trees on three different sites
    Rudawska M., Leski T., Stasińska M. · 2011 · Annals of Forest Science 68: 5–15 (Polska, Kórnik) · 10.1007/s13595-010-0002-x
    Siedem owocników podgrzybka w około 20-letnim drzewostanie sosnowym — polski dowód owocnikowania w młodym lesie. Uzasadnia młodszą flagę orientacyjną wiekMin, ale NIE ustanawia dolnego progu produkcji: owocniki i mikoryzy analizowano osobno.
  • Xerocomus badius–Picea abies, an ectomycorrhiza of high activity and element storage capacity in acidic soil
    Kottke I., Qian X.M., Pritsch K., Haug I., Oberwinkler F. · 1998 · Mycorrhiza 7: 267–275 (Niemcy) · 10.1007/s005720050191
    Mikoryza podgrzybka ze świerkiem w kwaśnej glebie — podstawa dla ŚW jako żywiciela głównego.
  • Host preferences and differential contributions of deciduous tree species shape mycorrhizal species richness in a mixed Central European forest
    Lang C., Seven J., Polle A. · 2011 · Mycorrhiza 21: 297–308 (Niemcy, Hainich) · 10.1007/s00572-010-0338-y
    Mikoryzy podgrzybka na korzeniach BUKA — partnerstwo w badanej próbie RZADKIE. Stąd BK wchodzi u nas jako żywiciel DODATKOWY (otwiera bramkę), a nie główny: sam buk nie gwarantuje obfitego owocnikowania.
  • Ectomycorrhizal Colonisation in Declining Oak Stands on the Krotoszyn Plateau, Poland
    Bzdyk R.M., Olchowik J., Studnicki M., Nowakowska J.A., Oszako T., Urban A., Hilszczańska D. · 2019 · Forests 10(1): 30 (Polska, Krotoszyn) · 10.3390/f10010030
    Mikoryzy dębu szypułkowego oznaczone morfologicznie i przez ITS; w tabeli taksonów X. badius (dopasowanie KT334738). Podstawa dla DB jako żywiciela DODATKOWEGO — partnerstwo potwierdzone, ale w tych próbach rzadkie.
  • Species richness, abundance, and phenology of fungal fruit bodies over 21 years in a Swiss forest plot
    Straatsma G., Ayer F., Egli S. · 2001 · Mycological Research 105(5): 515–523 (Szwajcaria, La Chaneaz) · 10.1017/S095375620100402X
    Dwadzieścia jeden lat monitoringu jednej powierzchni: zależność plonowania kurki od opadów letnich i hamujący wpływ wysokich temperatur lipca i sierpnia, przesuwający szczyt na wczesną jesień. Jedna powierzchnia w Szwajcarii — NIE kalibruje polskiego okna sezonu; nasze [6, 10] pochodzi z histogramu GBIF (88,3% ze 162 znalezisk).
  • Ecology and management of commercially harvested chanterelle mushrooms
    Pilz D., Norvell L., Danell E., Molina R. · 2003 · USDA Forest Service, Gen. Tech. Rep. PNW-GTR-576, Portland (Ameryka Północna) · 10.2737/PNW-GTR-576
    Powolny wzrost owocnika (2–5 cm na miesiąc), okno od deszczu do zbioru 14–21 dni, trwałość owocnika in situ do 90 dni oraz owocnikowanie w młodszych drzewostanach. Trwałość owocnika ma konsekwencję dla naszej walidacji: znalezisko GBIF może być owocnikiem sprzed tygodni, więc dzień znaleziska nie jest dniem zawiązania.
  • Pure culture synthesis of ectomycorrhizas for Cantharellus cibarius with Pinus sylvestris and Betula pubescens
    Straatsma G., Konings R.N.H., van Griensven L.J.L.D. · 1989 · Acta Botanica Neerlandica 38(3): 303–310 · 10.1111/j.1438-8677.1989.tb01351.x
    Doświadczalna synteza ektomikoryzy kurki z brzozą omszoną w CZYSTEJ KULTURZE — podstawa dopisania BRZ do żywicieli. Synteza in vitro dowodzi, że partnerstwo jest możliwe; nie mówi, ile owocników daje brzoza w polu w porównaniu z sosną.
  • Mushroom picking does not impair future harvests — results of a long-term study in Switzerland
    Egli S., Peter M., Buser C., Stahel W., Ayer F. · 2006 · Biological Conservation 129(2): 271–276 (Szwajcaria) · 10.1016/j.biocon.2005.10.042
    Wieloletnia dynamika plonowania kurki i wpływ mikroklimatu; zbiór owocników nie obniża przyszłych plonów. Kontekst ekologiczny, nie kalibracja parametrów.
  • Intersterilitätsgruppen und Klone von Fomes annosus und Stammfäulepilze in einer Pseudotsuga menziesii-Versuchsfläche
    Siepmann R. · 1976 · European Journal of Forest Pathology 6(4): 209–218 (Niemcy) · 10.1111/j.1439-0329.1976.tb00525.x
    Zgnilizna odziomkowa powodowana przez Sparassis crispa w drzewostanach daglezjowych i sosnowych; korelacja porażenia z wiekiem drzewa i wykształceniem twardzieli. Podstawa dla wiekMin i rosnącego kształtu krzywej.
  • Cultural and other morphological features of Sparassis radicata and S. crispa
    Martin K.J., Gilbertson R.L. · 1976 · Mycologia 68(3): 605–621 · 10.1080/00275514.1976.12019943
    Zestawienie gatunków żywicielskich Sparassis crispa w drzewostanach iglastych (Pinus, Larix, Pseudotsuga, Picea) oraz opis trzonu korzeniowego. Podstawa dopisania modrzewia i świerka — przy czym praca nie porównuje CZĘSTOŚCI porażeń.
  • Vegetative Development of Sparassis crispa in Various Growth Conditions and Effect of Electric Pulse Simulation on Its Fruit Body Production
    Farooq M.U., Akram W., Islam N.U., Ohga S. · 2014 · Advances in Microbiology 4(5): 231–238 (laboratorium) · 10.4236/aim.2014.45033
    Fizjologia grzybni: optimum wzrostu 20–25 °C, zahamowanie przy 35 °C, pH 5–7, czas wykształcenia owocnika 2–4 tygodnie. LABORATORIUM — to temperatury POŻYWKI, nie gleby leśnej, i nie wyznaczają granic naszego trapezu tempGleby.
  • Effect of temperature and elicitors on beta-glucan and fruiting body development in Sparassis crispa
    Kwon A.H., Lee B.C., Han S.K., Lee J.S., Lee K.W., Choi S.I. · 2018 · Journal of Forest and Environmental Science 34(3): 203–209 (Korea, uprawa) · 10.7747/JFES.2018.34.3.203
    Reżim termiczny indukcji zawiązków (10–16 °C) i wzrostu owocników (16–21 °C) oraz wymóg wysokiej wilgotności otoczenia. Uprawa kontrolowana, nie las — kierunek zgodny z naszym trapezem, ale nie jest jego pomiarem.
  • Evolution and host specificity in the ectomycorrhizal genus Leccinum
    Den Bakker H.C., Zuccarello G.C., Kuyper Th.W., Noordeloos M.E. · 2004 · New Phytologist 163(1): 201–215 · 10.1111/j.1469-8137.2004.01090.x
    Filogenetyczne potwierdzenie ścisłej specyficzności Leccinum scabrum wobec rodzaju Betula i wyodrębnienie osobnych gatunków rosnących pod osiką (L. aurantiacum, L. albostipitatum, L. duriusculum), grabem (L. pseudoscabrum), dębem (L. quercinum) oraz sosną i świerkiem (L. vulpinum, L. piceinum). To jest podstawa, dla której listy żywicieli koźlarza NIE rozszerzamy: dawne doniesienia „koźlarz pod dębem” dotyczyły gatunku zbiorowego, a nie L. scabrum s. str.
  • Ecology of some fungi associated with an ageing stand of birches (Betula pendula and B. pubescens)
    Mason P.A., Last F.T., Pelham J., Ingleby K. · 1982 · Forest Ecology and Management 4(1): 19–39 — BEZ DOI. Research podawał 10.1016/S0378-1127(82)90029-7 oraz 10.1016/0378-1127(82)90029-7; sprawdzone 7 IX 2026 w CrossRef: żadna z tych form nie istnieje w rejestrze. Prace Elseviera z tego rocznika często nie mają nadanego DOI.
    Wieloletnia dynamika sukcesji grzybów mikoryzowych w starzejącym się drzewostanie brzozowym i zależność owocnikowania od wieku. Podstawa kształtu krzywej wieku.
  • The concept of succession in relation to the spread of sheathing mycorrhizal fungi on inoculated tree seedlings growing in unsterile soils
    Mason P.A., Wilson J., Last F.T., Walker C. · 1983 · Plant and Soil 71(1–3): 247–256 · 10.1007/BF02182659
    Sukcesja mikoryz na siewkach brzozy: gatunki wczesnosukcesyjne w latach 1–3, Leccinum wchodzi w 4.–6. roku. To jedyna podstawa dla flagi wiekMin — z tym zastrzeżeniem, że w naszym modelu wiekMin poniżej 40 NIE ROBI NIC (patrz profil).
  • Effects of clearcut logging and tree species composition on the diversity and community composition of epigeous fruit bodies formed by ectomycorrhizal fungi
    Durall D.M., Gamiet S., Simard S.W., Kudrna L., Sakakibara S.M. · 2006 · Canadian Journal of Botany 84(6): 966–980 (Kolumbia Brytyjska) · 10.1139/b06-045
    Zależność owocnikowania od opadu i wilgotności oraz porównanie drzewostanów młodocianych i dojrzałych. Kanada, strefa Interior Cedar Hemlock — kontekst ekologiczny, NIE kalibracja polskiego okna sezonu ani progu opadu.
  • Weather Conditions Drive the Damage Area Caused by Armillaria Root Disease in Coniferous Forests across Poland
    Lech P., Mychayliv O., Hildebrand R., Orman O. · 2023 · The Plant Pathology Journal 39(6): 548–565 · 10.5423/PPJ.OA.07.2023.0098
    Powiązanie pogody (temperatura, opad) z powierzchnią szkód opieńkowych w polskich drzewostanach iglastych — jedyne w tym zestawie źródło z terenu Polski. Mówi o SZKODACH, czyli o rozwoju choroby w drzewostanie; nie podaje temperatury gleby przy owocnikowaniu ani terminu wysypu, więc nie kalibruje ani okna temperatury, ani progu opadu w naszym modelu.
  • In vitro fruiting of Armillaria species
    Reaves J.L., McWilliams M. · 1991 · Research Note PNW-RN-505, USDA Forest Service, Pacific Northwest Research Station · 10.2737/PNW-RN-505
    Indukcja owocników Armillaria W PROBÓWCE: zawiązki powstają po schłodzeniu hodowli, optimum ~12–15 °C. To jedyne twarde źródło dla okna temperatury opieńki — i zarazem powód, dla którego to okno u nas nie działa: laboratorium mierzy temperaturę INDUKCJI, a model czyta średnią z 18 dób kończącą się w dniu wysypu, czyli już po schłodzeniu. Zmierzone na 86 polskich znaleziskach: mediana tej średniej wynosi 8,4 °C, więc okno 12–18 °C wypada obok.
  • Diversity of Armillaria ostoyae in Scots pine plantations in Poland
    Szewczyk W., Kwaśna H., Bocianowski J., Behnke-Borowczyk J., Ratajczak A., Świetlik A. · 2014 · Dendrobiology 72: 125–137 · 10.12657/denbio.072.011
    Struktura populacji opieńki ciemnej w polskich uprawach i młodnikach sosnowych na ubogich glebach — potwierdza, że bory sosnowe są dla tego gatunku siedliskiem powszechnym, a nie marginalnym. Uzasadnia dopisanie BŚW do wag siedliskowych; nie mówi nic o pogodzie ani o terminie owocnikowania.

To nie jest atlas do oznaczania. Opisy mają pomóc zdecydować, gdzie jechać i na co uważać — nie zastępują pewności co do tego, co trzymasz w ręku. Zbieraj wyłącznie okazy, które znasz.

Zgłoś błąd lub pomysł

Czyta to jedna osoba — autor Grzybnika. Odpisuję na każde zgłoszenie.

Czego dotyczy

Do zgłoszenia dołączamy ścieżkę strony, na której jesteś (bez parametrów), oraz nazwę przeglądarki i rozmiar okna. Bez tego „nie działa przycisk” jest nie do odtworzenia. Adres e-mail kasujemy z bazy po 90 dniach. Zrzutu ekranu nie zapisujemy w serwisie — trafia wyłącznie jako załącznik zgłoszenia do naszej skrzynki — szczegóły w polityce prywatności.